Sultantepe Höyüğü

Sultantepe, Şanlıurfa il merkezinin güneyinde, Harran yolu üzerinde yer alan bir höyüktür. Şanlıurfa kent merkezinin yaklaşık 15 km güneyindedir ve bugünkü Sultantepe köyü höyüğün eteğindedir. En iyi bilinen katmanları Yeni Asur dönemine, MÖ 8. ve 7. yüzyıllara aittir.

Kazılar

Höyükte 1951'de kısa bir ön çalışma yapıldı. 1952'de Seton Lloyd, British Institute at Ankara adına, Ankara Arkeoloji Müzesi'nden Nuri Gökçe ile birlikte sondajlar yaptı. Kazılarda bir Asur kenti katmanları, dev bazalt sütun kaideleri ve kalın duvar uçları ortaya çıktı. Ay tanrısı Sin'e adanmış bir tapınak ile Sin'in hilal simgesini taşıyan bir stel bulundu. Bir başka kaynak, tanrılar Zababa, Baba ve İştar'a ait tapınak kalıntılarından da söz eder. Bazalt sütunlardan oluşan anıtsal bir kapı da açığa çıkarılmıştır.

Sultantepe tabletleri

En önemli buluntu, bir rahip ailesinin evinin dışında bulunan, yaklaşık 600 pişmemiş kil tabletten oluşan arşivdir. Metinler arasında Gılgamış Destanı'nın bölümleri, Enuma Elish'ten kırk satır, "Ludlul bēl nēmeqi" (Haksız Acı Çeken Adam) metni, eponim (limmu) listeleri, sözleşmeler, ritüel, büyü ve kehanet metinleri ile sözcük listeleri bulunur. Tabletlerin yayımı 1953'ten itibaren O. R. Gurney ve diğer araştırmacılar tarafından Anatolian Studies dergisinde yapılmıştır. Tabletler bugün Ankara'daki müzede korunmaktadır.

Yerleşimin sonu

Arşivdeki yazıtlar, yakındaki Harran'ın düşüşüyle birlikte MÖ 610 dolaylarında aniden sona erer; yıkımdan İskitlerin ve Babillilerin sorumlu olduğu tahmin edilir. Yeni Babil ve Ahameniş dönemlerinde höyükte yerleşim izi yoktur; Helenistik ve Roma döneminde yer yeniden iskân edilmiştir. Yaklaşık yedi metre kalınlığındaki Helenistik ve Roma dönemi molozu, daha derin katmanların incelenmesini güçleştirmektedir.

Huzirina tartışması

Sultantepe bazı araştırmacılarca Asur metinlerinde geçen Huzirina kentiyle özdeşleştirilmiştir. Gurney ise Asur yıllıklarındaki Huzirina'nın Nisibis'in (Nusaybin) batısında bir günlük yürüyüş mesafesinden uzak olmayan bir yerde bulunması gerektiğini, Sultantepe'nin ise çok daha batıda kaldığını belirtmiştir; bu nedenle özdeşleştirme kesin kabul edilmez.

Bugün

Höyükte bazalt sütun kaideleri, taş aletler, seramik parçaları ve yazısı güçlükle okunan stel parçaları görülebilir. Kazılar 1950'lerden sonra sürdürülmemiştir.