★★★★★
İleride yüksek bir kule görüyorsunuz. Bu Harran Ulu Camii ‘nin günümüze ulaşabilen minaresi. İkinci Mervan zamanında kale ile beraber inşa ettirilmiş. Buradaki harabeler ayrıca ilk İslam üniversitesine ait. Genellikle dünyanın ilk üniversitesi olarak hatırlansa da bu kadarı doğru değil. Ama öyle böyle bir yer değil. Cabir bin Hayyan ilk kimya kitabını burada yazar. Ne var bunda diyebilirsiniz. Bu kitapta Yunan düşünürlerinin yanıldığını, atomunda parçalanabileceğini ama bunun sonucunda Bağdat ‘ın bile (o zamanlar dünyanın en büyük kenti) yok olacağını yazmış. Bir bakıma atom bombası, nükleer enerji gibi kavramlara bin yıldan fazla bir süre önce değinmiş. Bir başka bilim adamı, El Battani dünya ile ay arasındaki mesafeyi ilk kez doğru olarak ölçmüş.
Hakan Görkey
12 Ekim 2025
★★★★★
Harran ulu cami islam mimarisindeki ilk camilerden biri
★★★★★
Şanlıurfa il sınırlarında bulunan Harran, dünyanın ilk üniversitelerinden birine sahip ilim merkezidir. Ünlü Tıp ve Matematik bilgini Sâbit bin Kurrâ'nın; dünyadan aya olan uzaklığını ilk kez doğru hesaplayan ünlü astronomi bilgini El-Battanî'nin; atomun ve cebir ilminin mucidi sayılan Cabir bin Hayyan'nın; ünlü din bilgini Şeyhü'l İslam İbn-i Teymiyye gibi birçok bilim adamının yetiştiği ve ders verdiği okul... Özü itibarı ile Harran, Medeniyetlerin Doğduğu ve Buluştuğu şehir. Harran, dünyadaki üç büyük felsefe ekolünden "Harran Ekolü"nün merkezi. Urfa tarihini incelediğimizde "Harran Felsefe Ekolü" ve "Urfa (Edessa) Felsefe Ekolü" olarak ortaya çıkan iki düşünce mektebini görmekteyiz.
Bu Ekollerin oluşmasında Harran'daki mütercimlerin, Yunan Felsefesi konulu Latince yazılmış eserlerden Arapçaya yaptıkları çeviriler önemli rol oynamıştır. Böylece batı felsefesi yeniden yorumlanarak İslam medeniyetinin oluşumuna katkı sağlamıştır. Daha sonra batı, aydınlanma çağında İslam âlimlerinin yorumladığı batı felsefesini kendi dillerine çevirerek bugünkü batı medeniyetini oluşturmuşlardır.
Halen batı üniversitelerinde Tarihi Harran Üniversitesi'nde yetişmiş olan bilginlerin eserleri ders kitapları olarak okutulmakta ve adlarına kürsüler bulunmaktadır.
HARRAN ULU CAMİİ
İlçe M.S. 640 yıllarında Halife Hz. Ömer zamanında İslam hâkimiyetine geçmiştir. Harran, İslam devrinde Emeviler döneminde son halife II. Mervan zamanında da bir süre başkent olmuştur. İslam Devri'nin önemli eserlerinden olan Ulu Cami veya Cennet Cami, Harran höyüğünün kuzeydoğu eteğinde yer alır. Caminin doğu cephesi mihrabı, şadırvanı ve minaresinin büyük bir bölümü korunmuştur. Türkiye'de İslam mimarisinde yapılmış en eski cami olan Harran Ulu Cami, M.S. 744-750 tarihleri arasında Emeviler devrinde Halife II. Mervan tarafından yaptırılmış ve daha sonra çeşitli zamanlarda onarımlar görmüştür. Ulu Cami 104x107 m. ebadında bir alanı kaplar, minarenin zaman içinde yok olan ahşap merdivenleri, aslına uygun bir
★★★★★
Harranda beni en çok etkileyen yer oldu, gerçekten büyülü bir yer avluda bulunan taş işçiliği eserleri beni benden aldı Urfaya özellikle Harran’a gelenlerin kesinlikle görmesi gereken bir yer. Girişi ücretsiz otopark mevcut.
★★★★★
Harran, dünyanın ilk üniversitelerinden birine sahip ilim ve irfanın merkezidir. Harran, ünlü Tıp ve Matematik bilgini Sâbit bin Kurrâ'nın; dünyadan aya olan uzaklığı ilk olarak doğru hesaplayan ünlü astronomi bilgini El-Battanî'nin; atomun ve cebir ilminin mucidi sayılan Cabir bin Hayyan'nın; ünlü din bilgini Şeyhü'l İslam İbn-i Teymiyye gibi birçok bilim adamının yetiştiği ve ders verdiği okul... Özü itibarı ile Harran, Medeniyetlerin Doğduğu ve Buluştuğu Kent...
Harran, M.S. 640 yıllarında Halife Hz. Ömer zamanında İslam hâkimiyetine geçmiştir. Harran, İslam devrinde Emeviler döneminde son halife II. Mervan zamanında da bir süre başkent olmuştur. İslam Devri'nin önemli eserlerinden olan Ulu Cami veya Cennet Cami, Harran höyüğünün kuzeydoğu eteğinde yer alır. Caminin doğu cephesi mihrabı, şadırvanı ve minaresinin büyük bir bölümü korunmuştur. Türkiye'de İslam mimarisinde yapılmış en eski cami olan Harran Ulu Cami, M.S. 744-750 tarihleri arasında Emeviler devrinde Halife II. Mervan tarafından yaptırılmış ve daha sonra çeşitli zamanlarda onarımlar görmüştür. Ulu Cami 104x107 m. ebadında bir alanı kaplar, minarenin zaman içinde yok olan ahşap merdivenleri, aslına uygun bir şekilde 105 basamaklı olarak yeniden yapılmıştır.
★★★★★
Tarihi mirasimiz gun gectikce eriyor. Umarom restorasyon ve kazi.calismalari en yqkin zamanda devam eder.
★★★★★
Harran Ören Yeri’ni gezmek, sıradan bir tarihi gezi değil; binlerce yıllık medeniyet, inanç ve bilim tarihinin izlerini taşımak demek. Şanlıurfa’ya bağlı Harran ilçesinde, Harran Ovası’nın ortasında yer alan bu ören yeri, bilinen en eski yerleşim yerlerinden ve tarih boyunca sayısız uygarlığın, dinin, kültürün birleşim noktası olmuş. 
Kazı buluntuları bize gösteriyor ki Harran, sadece tek bir döneme değil; Kalkolitik Çağ’dan başlayarak, Asur, Hitit, Med, Pers, Helenistik, Roma, Bizans, Emevi, Abbasî, Eyyûbî gibi dönemsellikleri yaşamış, ardından İslam dönemiyle birlikte önemli bir bilim ve kültür merkezi haline gelmiş. 
Ören yerinde; konik kubbeli evler, höyük, şehir surları, eski çarşılar, hanlar, hamamlar, şadırvanlı avlular, su mahzenleri gibi birçok mimari kalıntı var gezdiğinizde bu taş eserlerin her biri, Harran’ın hem ticaret hem bilim hem de din merkezi olarak önemini anlatıyor. 
Son yıllarda yürütülen kazı ve restorasyon çalışmaları sayesinde, örneğin eski sarayların, hamamların, toplu yaşam alanlarının kalıntıları gün yüzüne çıkarılmış; kazılar 70 yılı aşkın süredir sürüyor. Özellikle 12. yüzyıla ait bir medrese kalıntısının bulunması, Harran’ın Orta Çağ’da da bir ilim merkezi olduğuna dair somut kanıtlar sunuyor. 
Ziyaret ettiğimde, antik kalıntılar arasında yürümek insanı hem geçmişin derinliğine hem bugünün farkındalığına götürüyor — taş döşeli yollar, eski çeşme ve hamam kalıntıları, çarşı alanları ve kubbeli evler, tarihin hangi katmanında yürüdüğünüzü hissettiriyor. Ayrıca restorasyon, ışıklandırma ve ziyaret altyapısı da iyi planlanmış; bu da hem gündüz hem akşam gezileri için Harran’ı cazip kılıyor. Tüm bu tarihî ve arkeolojik değerleri, Harran’ı sadece “gezi” değil; bir “tarih, kültür ve medeniyet dersi” yapan önemli bir merkez haline getiriyor. Bu yüzden — ister tarih meraklısı olun, ister sadece farklı bir gezi arıyor olun — Harran Ören Yeri, mutlaka listede olmalı.
Sonuç olarak; Harran Ören Yeri, geçmişle bugün arasında köprü kuran;
Ayşe ERİŞ
10 Ağustos 2024
★★★★★
İslam mimarisinde yapılmış en eski cami olan Harran Ulu Camii, 744-750 tarihleri arasında Emeviler devrinde II. Mervan tarafından yaptırılmış.ilk gozlem kulesi ve ilk universite olarakta biliniyor. Muhtesem bir tarihi yapiya sahip.
